Source: http://math.sfsu.edu/smith/Documents/HilbertRadio/HilbertRadio.pdf
James T. Smith San Francisco Inivèsite Eta
Sou 8 septanm 1930 nan Königsberg, nan Kongrè a nan Asosyasyon syantis yo Alman natirèl ak doktè medikal, David Hilbert te bay yon diskou gen dwa Naturerkennen und Logik. Yo te fè yon ekstrè minit kat difize nan radyo, e li te konsève. Klike la a pou korespondan nan mp3 dosye-a. Isit la se tèks Alman an, ki te swiv pa tradiksyon angle mwen.
Das Enstriman, welches mouri Vermittlung bewirkt zwichèn tèori und Dabitid, zwichèn Denken und Beobachten, lr mouri Mathematik; si baut mouri verbindende Brücke und gestaltet si Imè tragfähiger. Daher kom ES, das unzer ganz gegenwärtige kultour, soe si auf der geistigen Durchdringung und der Dienstbarmachung natur beruht, Grundlage ir nan der Mathematik fende. Chon G ALILEI sag: natur mouri kan Nur der vèrsteèn der ir Sprache und mouri Zeichen kennengelernt chapo, nan der si zu en redet; dizz Sprache abèr lr mouri Mathematik, und ir Zeichen sind mouri mathematischen Figuren. K foumi pripri den Ausspruch: "parl behaupte, das nan Nur jede Naturwissenschaft besonderen konsa vyèl eigentliche Wissenschaft angetroffen Verden kan, ai Darin Mathematik antalen sa a.? Nan der ta: illustres beherrschen nich ee èn naturwissenschaftliche tèori, ai bis illustres irèn mathematischen Kern herausgeschält und völlig enthüllt aben. On Mathematik lr mouri heutige Astronomie und fizik unmöglich; dizz Wissenschaften lösen sich nan irèn geradezu Teilen theoretischen nan Mathematik auf.Dizz wi mouri zahlreichen wayterèn Anwendungen sind ES, den mouri Mathematik ir anseèn verdankt, soe si solches im wayterèn publiykom genießt.
Trozdèm aben ES al Mathematiker abgelehnt, mouri Anwendungen ai Wertmesser fur mouri Mathematik lasn zu jltèn. G AUSS spricht von DEM zauberischen Reiz, den mouri Zahlentheorie rele Zou Lieblingswissenschaft der Herstein Mathematiker jmach ab, ihres unerschöpflichen Reichtums nich gedenken zu, woran si al Andersen Teile der Mathematik konsa weit übertrifft. K RONECKER vergleicht mouri Zahlentheoretiker MIT den Lotophagen, mouri, ven si enmal von dyeze kost etwa zu sich genommen aben, Nie mèr davon lasn Konnen. Der gros Mathematiker P OINCARE wendet sich enmal nan auffallender Schärfe T jgèn OLSTOI, der erklärt at, das mouri Forderung "mouri Wissenschaft der Wissenschaft vègèn? töricht SEI. Mouri Errungenschaften der endustri, Beispiel zom, atèn Nie Das lich der trepwent erblickt, ven mouri Praktiker alen existiert atèn und ven dizz Errungenschaften nich von uninteressierten Toren gefördert Worden vaen. Mouri Ehre des manchlichèn Geistes, se konsa sagt der berühmte Königsberger Mathematiker J ACOBI, lr der einzige Zweck ale Wissenschaft.
Illustres dürfen nich denen glauben, mouri eut MIT philosophischer Miene und überlegenem Tone den Kulturuntergang prophezeien und sich nan DEM Ignorabimus jefalèn. Fur en jib ES ken Ignorabimus, und mene Meinung nach och fur mouri Naturwissenschaft ubèrop nich. Stat des törichten Ignorabimus heiße im Gegenteil unzer Losung:
Illustres muen wisèn, ilistre Verden wisèn.
Tradiksyon mwen an:
Enstriman a ki medyateur ant teyori ak pratik, ant panse ak obsèvasyon, se matematik; li bati pon an ak fè li pi fò ak pi fò. Se konsa bagay sa yo rive ki tout nou prezan kilti jou, nan degre ki ke li reflete pwogrè entelektyèl ak exploiter a nan lanati, te fonde sou matematik. G ALILEO te di sa pibliye depi lontan: Se sèlman li te ka konprann lanati ki te aprann lang lan ak siy kote li pale ak nou; lang sa a se matematik ak siy li yo ki ap figi matematik.Kant te deklare, "Mwen kenbe sa nan chak syans natirèl la se sèlman kòm syans anpil vre ke gen matematik." An reyalite, nou pa metrize yon teyori nan syans natirèl jouk nou te extrait Kernel matematik li yo epi li mete l 'nèt fè. San matematik astwonomi jodi a ak Fizik ta dwe enposib; nan pati teyorik yo, sa yo syans s'étandr dirèkteman nan matematik. Sa yo, tankou aplikasyon pou anpil lòt, bay matematik kèlkeswa otorite li jwi ak piblik la an jeneral.
Men, tout Mathematics te refize kite aplikasyon pou sèvi kòm estanda a ki gen valè pou matematik. G AUSS te pale de atraksyon nan majik ki te fè teyori nimewo syans la pi renmen pou Mathematics yo an premye, yo pa pale nan richès inépuizabl li yo, nan ki li plis pouvwa pase tout lòt pati nan matematik. K RONECKER konpare teorisyen ki gen chif avèk kracheur yo lotus, ki moun ki, lè yo te echantiyon ki délikatès, pa janm ka fè san li. Ak severite etonan, matematisyen gwo P OINCARE a yon fwa atake T OLSTOY, ki te sigjere ke kouri dèyè "syans pou dedomajman pou syans la" se moun fou. Reyalizasyon yo nan endistri, pou egzanp, pa ta janm te fèt te èspri an pratik te egziste pou kont li Li te fè sa yo avans pa te pran kouri dèyè moun fou pa endiferan. Tout bèl pouvwa a, Lespri Bondye a moun, pou te di matematisyen nan Königsberg pi popilè J ACOBI, se bi a sèl nan tout syans.
Nou pa dwe kwè sa yo, ki moun ki fè pitit jodi a ak filozofik ak délibération mesaj ton sezon otòn la nan kilti ak aksepte ignorabimus yo. Pou nou pa gen okenn ignorabi-mu, ak nan okenn opinyon mwen tou sa nan syans natirèl. An opozisyon ak moun fou ignorabimus an mwen ofri eslogan nou an:
Nou dwe konnen, nou pral konnen.
Tèks orijinal la, se yon lòt tradiksyon, ak diskisyon pi lwen, ki nan Victor Vinnikov, Nou va konnen: ekskiz Hilbert an, matematik espyon, 21 (1999): 42-46.